[Thứ tư, 26.07.2017 17:28 ]  TIN M?I: 
New Files
Download Software

 Đề cương ôn thi HKII môn Toán 12
 Bài tập lượng giác 10
 Bài tập đạo hàm 11
 Phần mềm Math Studio 2.1.1
 CD Ôn thi ĐH môn Địa
 CD Ôn thi ĐH môn Sử
 CD Ôn thi ĐH môn Sinh
 Tài liệu tập huấn NCKHSPUD
 Đề cương ôn thi HKI Toán 12
 Đề cương ôn thi HKI Toán 11
Đề thi ĐH-CĐ
Thắng cảnh Việt Nam
Hộp thư nội bộ
Thống kê truy cập
 Khách: 004
 Thành viên: 000
 Tổng cộng 004
Số lượt truy cập 4166403
Tin tức » Chuyên đề dạy học
Dạy học tình huống và tình huống dạy học

Người thầy giáo trước lớp cũng như người chỉ huy trong chiến đấu, luôn phải quan sát đối phương và diễn biến chiến trường để ra các mệnh lệnh chiến đấu chứ không thể dựa vào bản kế hoạch tác chiến đã vạch sẵn trước khi xảy ra chiến sự.

1.      Một khái niệm cơ bản

 

1.1 Dạy học tình huống: Là tư tưởng dạy học quan niệm rằng khi dạy học người thầy đứng trước những hoàn cảnh, điều kiện dạy học rất cụ thể. Thầy giáo phải luôn hiểu được nhu cầu, nguyện vọng, hứng thú, năng lực… của người học, đồng thời phải nắm được hoàn cảnh, điều kiện, môi trường… khi quá trình dạy học đang diễn ra. Trên cơ sở đó quyết định dạy cái gì, dạy như thế nào, sử dụng phương tiện và hình thức gì?... để tạo ra những hoạt động phong phú, hấp dẫn, nhằm khơi dậy hứng thú, lòng ham học tập, tìm tòi, kích thích tư duy sáng tạo của học sinh.

 

Vũ trụ là vô cùng và tư duy sáng tạo của con người cũng là vô cùng. Nếu làm được điều đó thì lợi ích mang lại cho con người sẽ không thể nào lường hết được.

 

Vì sự chú ý, hứng thú… của học sinh thay đổi từng giây, từng phút trong quá trình học tập, nên người thầy giỏi phải luôn nhạy cảm trước tình huống sư phạm mới có sự điều chỉnh kịp thời các hoạt động của mình.

 

Người thầy giáo trước lớp cũng như người chỉ huy trong chiến đấu, luôn phải quan sát đối phương và diễn biến chiến trường để ra các mệnh lệnh chiến đấu chứ không thể dựa vào bản kế hoạch tác chiến đã vạch sẵn trước khi xảy ra chiến sự. Trong thực tế người thầy giáo giỏi đã làm như thế để có được những giờ học thành công. Họ đã thực hiện theo tinh thần dạy học tình huống. Đó là một trong những bí quyết quan trọng của nghệ thuật sư phạm mà các sinh viên và thầy giáo trẻ nên lưu ý học tập.

 

Vậy bản chất của dạy học tình huống là dạy học gắn liền với thực tiễn, dạy học trong những hoàn cảnh, điều kiện cụ thể và luôn biến động.

 

1.1 Tình huống dạy học: THDH là khái niệm quan trọng nhất của DHTH

 

THDH là khái niệm mô tả hoàn cảnh, điều kiện dạy học cụ thể như: thầy, trò, sách giáo khao (SGK) có gì đặc biệt? Mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, môi trường dạy học… như thế nào?

 

THDH luôn luôn thay đổi, vì vậy để dạy học tốt đòi hỏi người thầy phải quan sát thực tế, nhạy cảm và tập trung sự chú ý của mình vào công việc. Người thầy thường tập trung vào việc xác định THDH ở 3 giai đoạn: trước giờ học, trong giờ học và sau giờ học.

 

2. Cấu trúc của THDH

 

THDH được tạo thành từ hai yếu tố cơ bản: con người và các thành tố của quá trình dạy học

 

2.1 Con người: là thầy và trò. Muốn làm việc có hiệu quả người thầy phải nắm được nhu cầu, nguyện vọng, hoàn cảnh, điều kiện học tập của học sinh. Đối tượng lao động của người thầy là học sinh, khác với công nhân, nông dân, đối tượng lao động là những vật vô tri vô giác. Trong giờ lên lớp thầy giáo phải quan tâm theo dõi sự chú ý và hứng thú của học sinh. Sự chú ý như cửa sổ của tâm hồn con người. Khi cửa sổ này khép lại thì mọi hoạt động của thầy không còn ảnh hưởng tới tâm hồn họ nữa.

 

Hứng thú học tập của học sinh là động lực kích thích tính tích cực sáng tạo, làm nâng cao chất lượng học tập.

 

Trong dạy học động lực được tạo ra từ sự kích thích hứng thú là thế mạnh của người thầy, vì nó nằm trong tầm tay của họ qua sự lựa chọn nội dung, phương pháp, phương tiện và tình huống dạy học thích hợp.

 

Bản thân người thầy cũng phải hiểu mình, luôn luôn tự rèn luyện, tu dưỡng để đáp ứng yêu cầu dạy học ngày càng cao của xã hội. Có thể tóm tắt những điều đã nói trong sơ đồ sau: 

THẦY

-         Có kiến thức sâu và rộng, có lương tâm nghề nghiệp

-         Sự tập trung, sự sẵn sàng làm việc

-         Xác định được bản chất và trọng tâm vấn đề

-         Chuẩn bị tốt các điều kiện dạy học cụ thể

TRÒ

-         Có nhu cầu học tập

 -         Tập trung sự chú ý, có hứng thú học tập

 -         Có trình độ, năng lực tiếp thu bài học

-         Có điều kiện, môi trường, không khí đạo đức chung tốt

 

 

2.2 Các yếu tố của quá trình dạy học: Là thành phần cơ bản của THDH. QTDH có hai mặt: mặt nội dung và mặt quá trình có quan hệ chặt chẽ với nhau.

 

Mặt nội dung gồm: Mục đích, mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức và kiểm tra, đánh giá. Những phạm trù này quyện chặt vào nhau trong QTDH, nhiều khi không thể bóc tách được, chúng rất trừ không phụ thuộc vào sự gia công sư phạm của người thầy. Bài học có sinh động, đem lại hứng thú, có để lại dấu ấn trong tâm hồn học sinh, đó là kết quả của việc nắm bắt tình hình thực tế, của sự uyên bác, của năng lực và nghệ thuật sư phạm, của tinh thần trách nhiệm và lương tâm người thầy.

 

Mặt quá trình gồm: Tạo tình huống có vấn đề, kích thích động viên, tạo động lực, tổ chức hoạt động, kiểm tra đánh giá. Quá trình này kéo dài từ đầu đến cuối giờ học. Tất cả những điều kiện trên có thể tóm tắt trong bảng sau:

 

Các yếu tố cơ bản của quá trình dạy học 

  Mặt nội dung  Mặt quá trình Nội dung Phương tiện Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Tạo tình huống có vấn đề        
Giải quyết vấn đề. Tổ chức hoạt động        
Kiểm tra, đánh giá        

 3. Quá trình vây dựng THDH 

Từ thực tiễn dạy học có thể thấy người thầy xây dựng THDH qua 3 giai đoạn: trước giờ học, trong giờ học, sau giờ học.

 

3.1 Trước giờ học: Hiện nay, việc xây dựng THDH trước giờ học có thể xem là quan trọng nhất. Thậm chí, một số thầy giáo xem đây là giai đoạn duy nhất, mà không có các giai đoạn kia. Nếu nhận thức như thế, thì khi đứng lớp, người thầy chỉ tập trung vào những vấn đề đã được soạn trong giáo án, không chú ý đến thực tiễn dạy học sinh động đang diễn ra. Điều đó đã hạn chế tính hiệu quả của QTDH.

 

3.2 Trong giờ học: Đây là lúc xảy ra sự tương tác trực tiếp giữa thầy và trò, là giai đoạn quan trọng nhất, quý báu nhất của QTDH, vì chất lượng dạy học – giáo dục thường được quyết định vào lúc này. Nhưng điều đó lại diễn ra hàng ngày nên người ta xem là việc làm bình thường, mà không phải ai cũng thấy được tầm quan trọng của nó.

 

Khi lên lớp người thầy vừa quan sát lớp học vừa giảng dạy, lúc nói, lúc viết, lúc sử dụng tranh, ảnh, bản đồ, lúc làm thí nghiệm, lúc ra bài tập, lúc dùng power point, lúc hỏi đáp, lúc tổ chức thảo luận, lúc kiểm tra học sinh… Giọng nói của thầy lên bổng, xuống trầm, lúc nhanh, lúc chậm, lúc nhấn mạnh điểm này, lúc lướt qua điểm kia. Thái độ kiên quyết, lúc mềm dẻo, lúc nghiêm trang, lúc hài hước. Ngôn ngữ, phong thái của thầy kết hợp hài hoà với nhau, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ học tập và không khí hoạt động chung của lớp học, tạo ra vẻ đẹp tự nhiên, đầm ấm và lành mạnh, lôi cuốn các em vào môi trường học tập.

 

Tất cả những điều đó dựa trên sự quan sát, phân tích THDH cụ thể đang diễn ra trên lớp để có sự ứng xử thích hợp.

 

Người thầy vừa như một người chỉ huy trong chiến đấu, vừa như một nghệ sĩ trên sân khấu. Tài năng và nghệ thuật sư phạm của người thầy chủ yếu diễn ra lúc này. Vì vậy đỏi hỏi người thầy phải tập trung và phát huy cao độ sự nỗ lực sáng tạo để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động của mình.

 

3.3 Sau giờ lên lớp. Trước khi kết thúc giờ học, các thầy thường dành vài ba phút để ra bài tập về nhà cho học viên. Nhưng trong dạy học hiện đại, vấn đề tự học của học viên phải được xem là chủ yếu. Vì vậy việc xác định THDH sau giờ lên lớp cũng phải được đặt ra một cách nghiêm túc hơn để có thể đưa ra một hệ thống bài tập hợp lí, phù hợp với thời gian và điều kiện học tập thực tế của các em. Đồng thời phải có sự hướng dẫn cần thiết về nội dung, phương pháp và kế hoạch… đối với những vấn đề khoa học phức tạp.

 

Tác giả:GS.TSKH Thái Duy Tuyên, ThS Bùi Hồng Thái Bài viết đăng trên T/c KHGD  


Tin liên quan:
Trường THPT Chơn Thành xếp thứ 10 học sinh giỏi cấp tỉnh lớp 12 [25.10.2016 15:35]
Thành lập đội tuyển học sinh giỏi Ôlimpic 19.5 cấp tỉnh [12.04.2016 07:50]
Ra mắt đội tuyển thi giải toán và tiếng anh trên Internet cấp toàn quốc [04.04.2016 15:30]
Kết quả kì thi giải toán máy tính casio cấp tỉnh: 88,0% học sinh dự thi đạt giải [01.01.2016 21:22]
Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho GV khối THPT [14.11.2013 15:06]
21 Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông [14.03.2012 14:50]
E-learning - cách học mới trong kỷ nguyên CNTT [30.12.2010 18:55]
Thiết kế một giờ dạy học theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học [02.12.2010 08:34]
Tổ chức xây dựng Thư viện câu hỏi và Ma trận đề kiểm tra [02.12.2010 08:11]
Một vài gợi ý cho giáo viên khi kiểm tra từ mới [25.11.2010 18:19]


 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email


Những bản tin khác:



Lên đầu trang

Hộp thư góp ý
Đọc báo
Chuyên mục
· Danh mục
· Hoạt động nhà trường
· Hoạt động Đoàn Trường
· Tư liệu các ngày kỷ niệm
· Góc học đường
· Tin Giáo dục
· Tuyển sinh-Thi cử
· Công nghệ thông tin
· Tư liệu dạy học
· Chuyên đề dạy học
· Giới thiệu web hay
· Góc ẩm thực
· Việt Nam mến yêu
· Thông báo
Tin tức
THÔNG BÁO DANH SÁCH THÍ SINH TRÚNG TUYỂN 10
100% học sinh đỗ tốt nghiệp, 82,6% có điểm xét đại học, cao đẳng trên 20 điểm
khuyến học - khuyến tài 2016 - 2017: ghi nhận sự đồng hành ủng hộ lớn của các mạnh thường quân
LỄ TRI ÂN VÀ TRƯỞNG THÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 12 NĂM HỌC 2016-2017.
THÔNG BÁO VỀ VIỆC PHÚC KHẢO BÀI THI TUYỂN SINH 10, NĂM HỌC 2017 - 2018
KẾT QUẢ KIỂM TRA LẠI NĂM HỌC 2016-2017
Lịch thi lại năm học 2016 - 2017
32 học sinh trường THPT Chơn Thành đạt giải kì thi Olympic 19.5 cấp tỉnh
Bộ GD&ĐT công bố đề tham khảo bài thi THPT quốc gia 2017
11 học sinh trường Chơn Thành đạt giải Olympic tiếng anh trên Internet cấp tỉnh
Lịch kiểm tra học kì II, năm học 2016 - 2017
Hướng dẫn các loại hồ sơ thi THPT Quốc gia và xét tuyển CĐ, ĐH 2017
Thông báo Kì thi tuyển sinh 10 trường THPT Chơn Thành
248 học sinh trường THPT CHơn Thành tham dự chương trình "hướng nghiệp, tư vấn mùa thi 2017"
Chủ điểm tháng thanh niên: Chương trình "khi tôi 18"
Thực hiện "chương trình Chắp cánh ước mơ 2017"
Kỳ thi THPT quốc gia 2017 khác gì so với năm ngoái?
Bộ Giáo dục công bố đề thi thử nghiệm THPT quốc gia
Chính thức công bố Quy chế Thi THPT quốc gia 2017
Kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 diễn ra từ ngày 22-24/6
Tuyên dương học sinh giỏi cấp tỉnh, năm học 2016 - 2017
Trường THPT Chơn Thành tổ chức quyên góp quỹ “Tết cho học sinh nghèo vượt khó.
132 Thanh niên ưu tú kếp nạp Đoàn đợt 1, NH 2016 - 2017
Học sinh giỏi máy tính cầm tay cấp tỉnh: chất lượng giải tăng cao
Sơ kết học kì I năm học 2016-2017: Về cơ bản hoàn thành mục tiêu
Kế hoạch và lịch kiểm tra học kì I, năm học 2016 - 2017
Những hoạt động chào mừng 20.11 của trường THPT Chơn Thành
Học sinh trường THPT Chơn Thành chung tay hướng về đồng bào miền Trung
Thực hiện “hưởng ứng ngày pháp luật nước CHXHCN Việt Nam”
Trường THPT Chơn Thành xếp thứ 10 học sinh giỏi cấp tỉnh lớp 12
Bộ GD&ĐT công bố 14 đề thi minh họa THPT quốc gia 2017
Hội nghị công nhân viên chức: quyết định những vấn đề then chốt của năm học
Khai giảng năm học 2016 – 2017: đơn giản nhưng nhiều ý nghĩa.
Tỉ lệ tốt nghiệp đạt 97,37%: Hoàn thành vượt mức kế hoạch năm học 2015 – 2016
Thông tin đến học sinh 12 về kí túc xá Cỏ May năm học 2016 – 2017
Toàn văn phát biểu của Ông Hà Duy Đạt tại lễ tổng kết năm học trường THPT Chơn Thành
Tổng kết năm học 2015 - 2016: Hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học
Olympic 19.5: THPT Chơn Thành nằm trong “top 10” các trường THPT cấp tỉnh
Đội tuyển HSG Olympic trường THPT Chơn Thành đã sẵn sàng tham dự kì thi với quyết tâm cao nhất
Kết quả HSG toán trên Internet: Học sinh trường THPT Chơn Thành đạt 04 giải
Kết quả chính thức IOE cấp tỉnh: Học sinh trường THPT Chơn Thành đạt 11 giải
Thành lập đội tuyển học sinh giỏi Ôlimpic 19.5 cấp tỉnh
Lịch kiểm tra học kì II, năm học 2015 - 2016
Ra mắt đội tuyển thi giải toán và tiếng anh trên Internet cấp toàn quốc
Hướng dẫn thi và lịch thi tuyển sinh 10, năm học 2016-2017
Kết quả sơ bộ IOE tiếng anh trên mạng cấp tỉnh: Biến đam mê thành thành tích
Thí sinh không thể đăng ký xét tuyển quá 2 trường
Công bố phương án thi THPT quốc gia 2016
Văn nghệ mừng Đảng, mừng xuân 2016: chương trình gây quỹ học bổng tiếp bước đến trường
KẾT THÚC HỘI KHỎE PHÙ ĐỔNG VÀ HỘI THAO QPAN 2016 CẤP TỈNH: TRƯỜNG THPT CHƠN THÀNH ĐẠT GIẢI NHẤT TOÀN ĐOÀN
[Những bản tin khác]
Tư liệu Dạy- Học
Gửi bài viết
Tra tự điển
Liên kết
     Danh mục Tư liệu 
Phần mềm hỗ trợ Giáo viên
Phần mềm hỗ trợ học tập
Tư liệu dạy học
Giáo trình Tin học
Sách tham khảo
Phần mềm - Tiện ích cho PC
Phần mềm hỗ trợ nhà trường
Mã nguồn - Phát triển web

       
 
 
 
 
 

Thời gian mở trang 0.053 giây. Số lượt truy cập dữ liệu: 39
Copyright 2009 - Bản quyền thuộc về Trường THPT Chơn Thành - Địa chỉ:Thị trấn Chơn Thành-Huyện Chơn Thành-Tỉnh Bình Phước
Tel:06513667235-Fax:06513667235 - Site được phát triển trên mã nguồn NUKEVIET 2.0 - Thiết kế:Phan Minh Chánh & Nhóm BPIT.